cırtatan

cırtatan
Ürün Kodu: 0526
Stok Durumu: Stokta yok
KDV Dahil: 0,00TL
KDV Hariç: 0,00TL
Miktar:     ya da   A. Listeme Ekle
Ürün Karşılaştır
0 yorum  0 yorum  |  Yorum Yap

Diğer isimleri : Acıdülek - Acıdüvelek - Acıkavun - Birtlangiç - Cırtlak - Cırtatan - Esekhiyari - Hıyarcık - Ithiyari - Kargadüveleği


Latince Adi : Ecballium elaterium

İngilizce adı : Squirting cucumber

Familyası : Cucurbitaceae

 

Botanik Bilgisi : 

 

Cucurbitaceae bitkisinin olgun meyvelerine Ecballium elaterium denir. Sarı çiçekli, tüylü, çok yıllık, otsu bir sürünücü bitkidir. Kökleri 30 - 40 cm, gövdesi ise 1 - 2 m ye kadar uzanır. Gövde ve dallarının üzeri fırça gibi sert tüylerle kaplıdır. Yaprakları üçgen - kalp seklinde ve kenarları dişlidir. Üstü yumuşak, altı sert tüylerle kaplıdır. Viraneliklerde yetişir. Güney Avrupa ve Türkiye’de yaygındır. Meyvesi 4 - 5 cm boyunda, küçük uzun yumurta biçiminde, yeşil renkli ve üzeri pürtüklüdür. İçinde sümüksü bir sıvı, siyaha çalan koyu kahve renkli tohumları vardır. Meyve olgunlaştıkça içinde büyük bir basınç toplanır ve rengi hafifçe sararır. Sonra patlayarak tohumlarını 4 - 6 m uzağa fırlatır. Meyveler olgunlaşınca renk sarimsi - yeşil olur ve dalından kolayca kopar. Koparıldığı yerdeki delikten tohumları ve öz suyu kolayca çıkar. Bu su gözler için çok yakıcı ve tehlikelidir.

 

Önemli Not: Zehirlidir, 2 gramdan fazlası öldürür. Başka ilaçlarla birlikte kullanılmamalıdır.
 

Kokusu - Tadı : Kökünün hoş olmayan bir kokusu ve acı bir tadı vardır.
 

Yararlanılan Kısımları: Meyvenin sümüksü sıvısı, suyu ve kökü

 

Faydaları :

 

Sarılık hastalığında, buruna suyu damlatılırsa sarılığı geçirir.

 

Kan akan yere konulursa kanı keser.

 

Kökü yılan ya da akrep sokan kimseye yedirilir ve sokan yere sürülürse faydalı olur.

 

Çıkacak olan diş yerlerine sürülürse kolay çıkartır.

 

Yaprağı zeytinyağı ile pişirilip karına sürülürse karın ağrısını geçirir.

 

Kökü kaynatılıp buharına oturulursa basura iyi gelir.

 

Saçkıran hastalığına iyi gelir.

 

Sinüzite suyu damlatılır.

 

Yan Etkileri :  Taze öz su dahilen kullanılmamalıdır. Karın ağrısıyla belirlenen zehirlenmeler yapar, fazlaca alınırsa kalın bağırsağı tahriş eder ve kanlı ishaller görülür. Yine sinüzit için buruna çok az meyve suyu damlatılmalıdır.Çünkü saatler süren rahatsız edici aşırı akıntılar oluşabilir.
 

Hazırlanma Biçimi : Sinüzit amaçlı olarak olgunlaşmış meyvesinin 1 tatlı kaşığı meyve suyu bir çay bardağı suyla seyreltilir ve 2 - 3 damla buruna damlatılır. Yaralara haricen sürmek için kökün iç kısımları bıçakla kazınarak lapa yapılır. Müshil amaçlı ise 15 gr. kuru kök 1,5 litre suda 10 dakika kaynatılır ve sıcakken süzülür. Bu süzülen kısım tekrar kaynatılarak yarısı uçurulur. Günde 2 - 3 bardak içilebilir. Daha fazlasını içmek tehlikelidir. Kanlı ishal ile kendini gösteren zehirlenmeler yapar.

Uyarı: Sitemizde yer alan yazı, haber, makale, video, yorum ve tüm tıbbi bilgiler sadece genel bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgiler zamanla geçerliliğini kaybedebilir. Sitede yer alan bu bilgiler hiçbir zaman doktor muayenesinin yerini alamaz, doktor muayenesi ve tedavisi yerine kullanılamaz, kişisel teşhis ve tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilemez. Bitki Ansiklopedisinde ve haberlerde yer alan bilgiler sadece bilgilendirme amaçlıdır, uzmana danışmadan bilinçsiz kullanımda ilaçlarla etkileşime girerek ciddi yan etkiler oluşturabilir, başka bir hastalığı tetikleyebilir veya bir organınıza zarar verebilir. Sağlığınızla ilgili durumlarda lütfen uzman bir doktora danışınız. Sitemiz, uzman bir doktora danışılmadan yapılan herhangi bir uygulamadan doğabilecek zarardan sorumlu tutulamaz. Sitemizi ziyaret eden, yorum yapan ve doktorlara soru gönderen kişiler, bu uyarıları kabul etmiş sayılacaktır.
 
Cırtatan otu, Kabukgiller familyasından gelen bir bitkidir. Acı düvelek, acı hıyar, eşek hıyarı, acı dülek, hıyarcık, cırtlak, şeytan keleği, acı kavun, yabani hıyar gibi farklı adlarla anılabilmektedir. Cırtatan otunun çoğu kez meyveleri kullanılmakla beraber kimi yörelerde kök kısımları da kullanılmaktadır.Çok zehirli bir bitki olması sebebi ile doktorlar tarafından ya da bitki konusunda uzman kişiler gözetiminde kullanılmalıdır.
 
Bu bitki Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Türkiye; Orta Doğu, Kafkaslar ve Türkistan'da yabani bir biçimde geniş bir alana yayılmıştır. Bu bitki çoğunlukla kumsal alanlar, viraneler, yol kenarları ve güneşe doğru olan yamaç yerlerde yaygın olarak yetişme alanı bulmuştur. Yaprakları grimsi yeşil, kalp biçiminde, kimi zaman üç toplu, kenar kısımları kertikli, düzensiz dalgalı ve alt kısmı tüylü bir yapıdadır. Çiçekleri göbek kısmına doğru çan biçiminde orta kısımdan uç kesimlere doğru beş parçalı, yıldız biçiminde, uç kısımları beyazımsı sarı ve iç kısma doğru koyu sarı tondadır. Meyve oluşumları 3-5 cm uzunluğunda ve 2-3 cm çapındadır. Meyveleri uç kısımlara doğru eliptik ve orta kısmı oval biçimde olup, ilk olarak grimsi yeşil, ardından olgunlaşınca grimsi sarı bir ton alır. Üst kısmı tüylü ve pürtüklü bir yapıdadır. İç kısmında 20-30 tane çekirdek bulundurmaktadır. Meyvenin iç kısmı üç kısım olup meyve olgunlaşmaya başlayınca ya da kendisine temas edilince içerisinde var olan tohumlar ve sıvı 1,5-3 m uzaklığa kadar cırt diye bir ses çıkararak fırlamaktadır. Bu sebeple bu bitkiye cırtatan otu ya da cırtlak denmektedir.Yerde sürünerek ilerleyen bir bitkidir. boyu 0,5-m'ye kadar ulaşmaktadır.
 
Özel olarak yetiştiriciliği yapılacaksa Mart-Nisan aylarında saksı, kasa ya da seralarda yetiştirilen fideleri mayıs ayında bahçelere ve tarlalara ekilmektedir. Ağustos-Eylül aylarında hasat zamanı gelen cırtatan meyveleri taze olacak biçimde tentür ya da ilaç oluşumunda kullanılmaktadır. Cırtatan otunun meyve ve kökleri iltihap engelleyici, antiseptik, idrar söktürücü ve bağırsak çalıştırıcıdır.

Kullanımı: Eski çağlardan beri Anadolu'da Bu cırtatan otunun meyvesinin suyu sinüzit rahatsızlığının tedavisinde kullanılmıştır. Cırtatan meyvesi ilk olarak İbn-i Manzur tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Sinüzitten ziyade romatizma, siyatik, karaciğerin iltihaplanması, sarılık, safra arttırıcı, bağırsak çalıştırıcıdır ve ödem oluşumlarına karşı da kullanılabilmektedir. Eğer önerilen dozun dışına çıkılırsa zehirlenmelere sebep olmaktadır.

Sinüzit için kullanımı;Sinüzit amaçlı olarak cırtatanın olgunlaşmış meyvesinin 1 tatlı kaşığı meyve suyu bir çay bardağı suyla seyreltilir ve 2 - 3 damla buruna damlatılır.Fazla kullanımı zararlıdır

Çayı: Cırtatan bitkisinin kökü çay olarak değerlendirilirken meyve kısımları da tentür yapımında kullanılmaktadır. Meyve kısımları çay olarak kullanılmaz zira çok tesirlidir. Kök kısımlarından ik,i kahve kaşığı demliğe eklenir ve üstüne 300-400 ml kaynamış su eklenerek tekrar hafif bir biçimde kaynatılır. Cırtatanın kökü 7-10 dakika kadar demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülüp içilir.

Homeopati'de: Cırtatan meyvelerinin suyu ilk olarak bir şişeye doldurulur. Daha sonra iç suları boşalmış olan meyveleri de doğranarak eklenir. Üzerine %70'lik alkol (etanol) ilave edilir. Cırtatan meyvesinin suyu ve meyve ağırlığı 40-60 gr alkolün ise 450-550 ml kadar olması gerekmektedir. Güneş almayan bir alanda 4-6 hafta arasında dinlendirilmesinin ardından süzülerek gün içerisinde 3-4 kez 10 damla kadar alınır. Eğer burun deliklerine damlatılacak ise gün içerisinde 3-4 kez 2-3 damla damlatılır iki hafta boyunca. Burna damlatıldıktan sonra burundan iltihap gibi sarı bir su akmaktadır. Bu su da sinüzitin rahatlamasına sebep olmaktadır.

Yan etkileri ise şu şekildedir: Reçetesine uygun kullanıldığı takdirde herhangi bir sorun ile karşılaşılmaz. Fakat bu bitkinin suyu saf olarak kullanıldığı takdirde zehirlenmelere sebep olabilmektedir.

Zehirlenme belirtileri ise; ishal olma, kusma, mide bulanması, boğaz kısmında kaşıntı, midenin ekşimesi, iştah da belirgin bir azalış, kimi insanlarda üşüme kimilerinde de ateşin yükselmesi gibi durumlarla karşılaşılır.

 

Yorum Yap

Adınız:


Yorumunuz: Not: HTML'ye dönüştürülmez!

Oylama: Kötü           İyi

Doğrulama kodunu giriniz:



Ali Başçıl - Başçıl Bereket Baharat © 2020